St. og lÝknarsj.

á Oddfellowreglan ß ═slandi hefur frß upphafi unni­ miki­ a­ mann˙­armßlum og ŠtÝ­ veri­ tr˙ sÝnu, nŠr 200 ßra gamla a­almarkmi­i; "a­ vitja sj˙kra,

Styrktar og lÝknarsjˇ­ur Oddfellowreglunnar

 
Oddfellowreglan á Íslandi hefur frá upphafi unnið mikið að mannúðarmálum og ætíð verið trú sínu, nær 200 ára gamla aðalmarkmiði; "að vitja sjúkra, líkna bágstöddum, jarða framliðna og veita munaðarlausum fóstur."

Það er ekki síst fyrir verk danskra og íslenskra oddfellowa um liðlega aldar skeið, að í dag sér þjóðfélag okkar vel fyrir öllum þessum þáttum einkunnarorða HoldsveikraspítalinnOddfellowreglunnar.

Vegna tryggðar danskra oddfellowa við þessi einkunnarorð barst starfsemi reglunnar til landsins í lok 19. aldar, þegar danskir oddfellowar færðu íslenskri þjóð að gjöf Holdsveikraspítalann í Laugarnesi. Þetta var stórkostleg gjöf og þessum landlæga sjúkdómi var eytt meðal þjóðarinnar á ótrúlega skömmum tíma.

Alla tíð síðan hefur stór hluti af starfi Oddfellowreglunnar verið stuðningur við líknarmál. Það er óhugsandi að tíunda öll þau líknarmálefni sem oddfellowar hafa komið að á þessum tíma, enda hefur því aldrei verið haldið öllu saman og flest verkin unnin í hljóði af einstökum stúkum og gefin án nokkurrar sérstakrar viðhafnar.

Árið 1953 hófst undirbúningsvinna að stofnun sjóðsins að frumkvæði Oddfellowbúða nr. 1, Petrusar. Skipuð var nefnd um framgöngu málsins og varð niðurstaða hennar að allar Regludeildir bræðra í Reykjavík stofni til allsherjar sjóðs, sem nota megi til að hrinda af stað og styrkja hverskonar framkvæmdir í mannúðarskyni. Stofnfé sjóðsins yrðu allir sjóðir, sem eru í umsjá Regludeilda bræðra í Reykjavík og stofnaðir höfðu verið til að sinna líknarmálum. Einnig fengi sjóðurinn umráð yfir Ártíðarskrá og hagnað af henni, svo og vaxtatekjur sjóðanna. Þá yrðu Oddfellowar hvattir til að styrkja sjóðinn, bæði með föstu árstillagi, svo og ef þeir ætli á annað borð að gefa minningar- eða dánargjafir til styrktar Reglunni. Eignir Barnasumardvalafélags I.O.O.F. rynnu einnig í sjóðinn. Með slíkum ráðstöfunum væri mörgum smáum sjóðum komið fyrir í einn öflugan og vaxandi sjóð undir einni stjórn. Hann gæfi tækifæri til heppilegri og notadrýgri ráðstafana á fjármunum og myndi stórauka möguleika Reglunnar til öflugra átaka í mannúðarmálum.

Fékk tillaga nefndarinnar mikinn hljómgrunn og var ákveðið í júní 1954 að stofna sjóðinn. Þegar mál voru komin þetta langt á veg var Rebekkustúkunni Bergþóru gefinn kostur á að vera meðal stofnenda sjóðsins og tók hún boðinu. Gekk nefndin frá frumvarpi að reglugerð fyrir sjóðinn og sendi það til allra Regludeilda í Reykjavík, sem samþykktu það flestar samhljóða. Stórstúkuþingið, sem haldið var í september 1955 samþykkti reglugerðina samhljóða og skoðast 10. september 1955 sem stofndagur Styrktar- og líknarsjóðs Oddfellowa (StLO). Hlutverk sjóðsins er að styrkja hverskonar líknar- og mannúðarstarfsemi samkvæmt reglugerðinni.

Einn fulltrúi frá hverri Regludeild á sæti í stjórn StLO. Stórstúka Reglunnar skipar formann sjóðsstjórnar, en að öðru leyti skiptir stjórnin með sér störfum.

Styrktar og líknarsjóður Oddfellowa hlaut í vöggugjöf - til fullrar eignar og umsjár -allar eignir 10 sjóða sem höfðu verið í umsjá Stórstúkunnar og einstakra regludeilda og 10. október 1956 voru þeir komnir í vörslu sjóðsstjórnarinnar. Upphæðin í sjóðum þessum nam rúmum 702.000 kr. á þágildandi verðlagi.

Erfitt er nú, um hálfri öld síðar, að gera sér grein fyrir hæð framangreindrar upphæðar nema með framreikningi. Ef miðað er við þróun byggingarvísitölu á þessu tímabili, næmi þessi upphæð u.þ.b. 18 milljónum króna.
Tekjur StLO hafa í gegnum tíðina verið vextir og (síðar) verðbætur fjármuna sjóðsins og sala minningar- og jólakorta, auk sölu jólamerkja til margra ára.

Á árinu 1957 gaf 61 Oddfellowbróðir, Styrktar- og líknarsjóði jörðina Urriðavatn í Garðabæ. Jörðina höfðu þeir keypt árið 1946 í þeim tilgangi að sjá félagsmönnum fyrir landrými undir sumarbústaði, reisa á henni veitingahús og hvíldarheimili fyrir Oddfellowa.

Sjóðurinn efldist mjög árið 1964 húseignin að Silungapolli var seld Borgarsjóði Reykjavíkur fyrir kr. 1.848.500 eða u.þ.b. 17 milljónir króna á verðlagi dagsins í dag.

Í nóvember 1986 efldist sjóðurinn enn á ný, er stjórn StLO gerði samning við bæjarstjórn Garðabæjar um makaskipti á landsspildum úr landi Urriðavatns (norðan Reykjanesbrautar) og Garðabæjar, og gerði samtímis samning um sölu á u.þ.b. 5,8 ha lands úr landi Urriðavatns að upphæð kr. 10.440.000,- Á verðlagi í dag væri söluverð þessarar spildu nálægt 30 milljónum króna.
Að frumkvæði stjórnar StLO voru gerðar umfangsmiklar athuganir á Urriðavatnslandi með tilliti til gróðurfars, jarðfræði, náttúruverndar, fornminja o.fl. og gerð áætlun um hugsanlega nýtingu þess. Niðurstaða rannsókna á landinu og hugmyndir um nýtingu þess, voru birtar í “hvítri” bók árið 1988. Landnýtingaráformin voru síðan samþykkt í öllum Regludeildum og var strax hafist handa að vinna eftir þeim áformum, sem sett höfðu verið, sérstaklega hvað varðar uppgræðslu og trjárækt. Hverri stúku fyrir sig var úthlutaður reitur til ræktunar og umsjónar.

Stjórn StLO gerði árið1991 samning við nýstofnaðan Golfklúbb Oddfellowa (GOF) um leigu u.þ.b. 65 ha lands til byggingar golfvallar. Samningur þessi var gerður til 50 ára og verður StLO eigandi að vellinum og allra mannvirkja á honum, án sérstaks endurgjalds að leigutíma loknum.

Á síðari hluta ársins 2004 er mikill hugur ríkjandi í stjórn sjóðsins og bæjaryfirvöldum í Garðabæ að ganga frá framtíðarskipulagi Urriðavatnsholts og svæði fyrir stórverslanir austan Reykjanesbrautar “kauptstað” og er ljóst að öll framtíðaráform um uppbyggingu Urriðavatnslands mun verða Oddfellowreglunni á Íslandi til mikillar gæfu og framdráttar, þegar fram líða stundir.

  •  

SvŠ­i